Citigroup tarafından gerçekleştirilen ve yedi ayrı araştırma şirketi tarafından yapılan seçim öncesi anketleri ekolay.net yayınladı. 7 araştırma şirketinin yaptığı anket sonuçları…

SONAR‘ın Mayıs 2007 ‘de yaptığı ankete göre; kararsız oylar dağıtıldıktan sonra, meclise giren partiler içinden, AKP’nin aldığı oy oranı %29, CHP’nin oy oranı %14.1, DYP %12.1 ve MHP %12.1.

BAŞKENT şirketinin araştırmasında, AKP %33.1, CHP % 17.2 ve DYP % 14.2 oy oranıyla barajı geçiyor.

ODAK‘ın yaptığı anketlere göre, AKP % 43.2, CHP %20, MHP %11.7.

AKP‘nin kendi yaptığı anketlere göre, AKP oyları % 42.5, CHP % 17.8, MHP %11.

ANAR‘ın çalışmasında AKP % 47.9, CHP % 15.9 oranıyla barajı geçen iki parti olarak görülüyor.

METRO şirketinin araştırmasına göre; AKP %38.2, CHP % 17.1 oranıyla karşımıza çıkıyor.

ESTİMA‘nın araştırması AKP oylarını % 29.6 olarak gösterirken, CHP’nin oy oranını % 19.2 olarak gösteriyor. ESTİMA’ya göre % 10.3 oranıyla MHP ve % 15.3 oy oranıyla DYP de barajı aşıyor.

Toplam Ortalama
1. Recep Tayyip Erdoğan 40
2. Ahmet Davutoğlu 16
3. Devlet Bahçeli 14
4. Bülent Arınç 14
5. Deniz Baykal 10
6. Mustafa Sarıgül 10

Ocak

AÇILIM, KARABULUT CİNAYETİ VE SEL

2152 kişi ile yüz yüze görüşülerek yapılan araştırmadan çıkan sonuçlara göre, 2009 yılının 3. çeyreğindeki en önemli 3 gündem maddesi şöyle; “Demokratik açılım”, “Münevver Karabulut cinayeti” ve “İstanbul ile Trakya’da yaşanan sel felaketi…”

Ülke gündemine dair hemen her konunun ele alındığı anketin en dikkat çeken sonuçlarından birisi de seçmenlerin oy tercihi oldu.

AK PARTİ’DE 1,5 PUANLIK DÜŞÜŞ

Genar’ın araştırması, Hükümetin “Demokratik açılım” adı altında ele aldığı ve kamuoyunda “Kürt açılımı olarak” adlandırılan süreçle birlikte halkın oy tercihlerinde nasıl bir değişim olduğunu da gözler önüne seriyor.

Buna göre “Bu pazar bir Milletvekilliği Genel Seçimi olması” durumunda partilerin oy dağılımı şöyle oluşuyor; AK Parti yüzde 37,5, CHP yüzde 24,7, MHP yüzde 17,5, b yüzde 6,6, Saadet Partisi yüzde 4,4 ve Diğerleri yüzde 9,3 oranında…

SONAR’IN ANKETİN’DE CHP TAVAN YAPMIŞTI

SONAR araştırma şirketinin 2-25 Ekim tarihleri arasında yaptığı araştırmada, kararsız seçmenin oy oranı dağıtılmamış sonuçlarına göre; AK Parti yüzde 27.45, CHP yüzde 24.45, MHP16.98, DTP 5,74 Saadet Partisi yüzde 5,30 oranında oy almıştı. Yüzde 13.35 oranındaki kararsızlar dağıtıldığında ise AKP’nin oy oranı yüzde 31.68, CHP’nin yüzde 28.21, MHP’nin ise yüzde 19.59 oluyor.

DTP yüzde 6,62′ye çıkarken, Saadet Partisi ise 29 Mart seçimlerine göre oylarını yaklaşık yüzde 1 oranında artırarak yüzde 6.12’ye taşıyor. Diğer partiler için sonuçlar ise şöyle; BBP 2.19, DSP 2.00, DP 1.89, ve Diğer 1.69 oranında çıkmıştı.

Daha Detaylı Bilgi İçin Tıklayınız

Eylül ayında, “Kürt açılımı” ile ilgili seçmenin henüz belirsizlik içinde olduğu bulguları öne çıkarken ve henüz AKP’ye zarar vermezken, söz konusu açılımın, önümüzdeki aylarda vuku bulacak gelişmelerle seçmen nezdinde değerlendirileceğini belirtmiştik. Öte yandan kişisel olarak da, konjonktür gereği, hükümetin bu açılımının bir “Çıkmaz sokak” olduğunu, konuyu ele alış ve yaklaşım konseptinin bu çıkmaza neden olacağını iddia etmiştim.
Seçmenlerin bu konuda belirsiz (yani konunun nereye gideceğini bilemeyen) bir bakış açısına sahip olması üzerinden bir ay geçmeden, özellikle Ekim ayının ikinci yarısında yaşanan olaylar, toplumda bu konu hakkında bilinçli/bilinçsiz netleşmelere neden olmuştur. Bu netleşmeyi yalnızca AKP’nin yaşadığı oy kaybında değil, “Türkiye’nin en önemli sorunu nedir?” sorusuna alınan yanıtlardan da gözlememiz mümkündür.

Zaten yoğun bir ekonomik krizin pençesinde, önünü göremeyen Türk toplumu, bu kez, son yirmi yılın acılarını sırtlamış bir konuda, adeta PKK’nın ve DTP’nin istekleri doğrultusunda gelişmeler gözleyince, hiç de fazla analiz yapmadan, net bir tavır ortaya koymaya başlamış gibi gözükmektedir. Siyasi iktidarın dahi, nasıl zor bir yola çıktığını anlamakta gecikmeyerek, ani önlemler ve uygulama değişiklikleri yapmaya mecbur kalması, hatta tereddütlere kapılması, seçmenin dikkatinden kaçmamıştır.

Özellikle PKK’lı teröristlerin, savaş elbiseleriyle, hem de özel hukuki muamelelere layık görülerek karşılanması, konunun nereye doğru gidebileceğine dair, Türk toplumunda ciddi bir endişe ve bunun sonucu olarak infial uyandırmaya başlamıştır.

SONAR’ın Ekim ayında yaptığı araştırmanın çok ilginç bir tarafı daha dikkate alınmalıdır. Kurulduğu ve %34 oy oranı ile iktidara geldiği 3 Kasım 2002’den bu yana ilk kez AKP, gerek seçimlerdeki ve gerekse bir anket sonucunda %31 oy oranına gerilemiştir.

Kanımca bu durum, tıpkı 1989’da ANAP’ın başına, hiç beklemediği bir zamanda geldiği gibi AKP’nin de başına gelerek devam edecektir. AKP’nin oy oranını 2010 yılının ilk aylarında, %20-30 arası bir bantta görürsem hiç şaşırmayacağımı belirtmek istiyorum. Ve tabiatıyla bu durumda yapılacak ilk genel seçimlerden, az ya da çok farkla birinci parti olarak çıksa da AKP, bir daha tek başına iktidara gelebilecek sayıda (276) milletvekili çıkaramayacak ve kendisiyle koalisyon hükümeti kuracak bir ortak parti bulamazsa iktidardan düşecektir.
Çok da değişeceğini ummadığım bu gidişat sonucu yapılacak ilk genel seçimlerde AKP’siz bir koalisyon hükümetinin kurulacağını tahmin ediyorum.
(CHP-MHP ya da CHP-MHP ve barajı geçecek üçüncü bir parti.)

A. Hakan BAYRAKÇI

UYARI : Bu anket sonucu ankette.com sitesinin kendi sonucu değildir.

26-31 Ağustos tarihleri arasında 15 yaş üstü bin 513 kişiyle “telefon anketi yöntemi” kullanılarak 81 ilde gerçekleşen ankette katılımcılara siyasi parti ve liderlerinin performansları soruldu. İşte son seçim anketi..

Erdoğan seçmenin gönlündeki yerini korudu

Erdoğan

Hiç memnun değil: yüzde 28

Pek memnun değil: yüzde 7.2

Ne memnun ne de değil: yüzde 11.2

Biraz memnun: yüzde 28.7

Çok memnun: yüzde 25

Baykal

Hiç memnun değil: yüzde 49.8

Pek memnun değil: yüzde 14

Ne memnun ne de değil: yüzde 10.7

Biraz memnun: yüzde 19.3

Çok memnun: yüzde 6.2

Bahçeli

Hiç memnun değil: yüzde 44.2

Pek memnun değil: yüzde 13.9

Ne memnun ne de değil: yüzde 12.2

Biraz memnun: yüzde 22.5

Çok memnun: yüzde 7.2

Ahmet Türk

Hiç memnun değil: yüzde 62.7

Pek memnun değil: yüzde 10.5

Ne memnun ne de değil: yüzde 9.9

Biraz memnun: yüzde 10.7

Çok memnun: yüzde 5.2

Açılım gündem olmalı mı?

Son derece rahatsız: yüzde 32.1

Biraz rahatsız: yüzde 21

Tepkisiz: yüzde 7.9

Rahatsız olmuyor: yüzde 20.9

Hiç rahatsız olmuyor: yüzde 18.2

Bugün seçim olsa sorusuna kararsızlar dağıtılmadan önceki oy oranı:

AK Parti: 29.1

CHP: 17.2

MHP: 10.9

DTP: 4.4

SP: 2.7

DİĞERLERİ: 6.3

KARARSIZ: 17.4

GEÇERSİZ KULLANIRIM: 4.5

CEVAP YOK: 4.4

KULLANMAM: 3.2

Bugün seçim olsa sorusuna verilen cevapta yüzde 17.4 oranındaki kararsızmlar eşit şekilde dağıtılınca AK Parti yüzde 40 barajını koruyor..

AK Parti: 41.5

CHP: 23.5

MHP: 16.1

DTP: 5.7

SP: 3.9

DİĞERLERİ: 9.3

Yeni siyasi parti

“Türkiye’nin yeni bir siyasi partiye ihtiyacı var mı?” sorusuna katılımcıların verdiği cevaplar şöyle:

Yeni bir partiye ihtiyaç yok: yüzde 54.6

Yeni bir partiye ihtiyaç var: yüzde 45.4

Mustafa Sarıgül’ün hareketi

Türkiye değişim hareketi isimli parti kuran Şişli Belediye Başkanı Mustafa Sarıgül ve parti çalışmaları yüzde yüzde 56 oranında olumlu bulunurken, yüzde 31 bu hareketi olumsuz buluyor.

Abdüllatif Şener

Abdüllatif Şener ile Türkiye Partisi’nin nasıl değerlendirildiğini katılımcılar şöyle yanıtladı:

Hiç olumlu değil: yüzde 24

Pek olumlu değil: yüzde 16

Biraz olumlu: yüzde

Etiketler: bugün seçim olsa anket kamuoyu yoklaması

Habertürk

“Deniz Bey sabah kalkıyor, “Bugün en önemli şey ne? Ne söylersem, oy alırım?” diyor. Onun meselesi ülkedeki sorunun özü değildir. Onun meselesi sadece oydur, iktidara karşı durmaktır.”

“Özel hayatta özgürlükçü olan, yüzü Batı’ya dönük eğitimli kesim, siyasi açıdan özgürlükçü olmuyor. Özel hayatta muhafazakâr olan kesim ise siyasi açıdan özgürlükçü oluyor.”

* * *

NEDEN: TARHAN ERDEM
Türkiye, barış ihtimaline belki de hiç bu kadar yaklaşmadı. Toplum, savaşın duracağına, barışın geleceğine inanıyor. Dünya Türkiye’de barış olsun istiyor. Akademisyenler, yazarlar Kürt sorununun demokrasiyle çözülmesi ve barışın gerçekleşmesi için hangi yolun takip edilmesi gerektiğini tartışıyor. AKP ve DTP, neler yapmalıyız, hangi adımları atmalıyız diye konuşuyor. Barış için şartlar böylesine olumluyken, CHP ve MHP Kürt açılımına karşı çıkıyor. On yıl önce sorunun çözümüyle ilgili herkesten çok daha ileride bir Kürt raporu hazırlayan CHP, nasıl oluyor da şimdi barışı engellemeye çalışıyor? CHP’nin tabanı, örgütü, seçmeni barış istemiyor mu? Kürt açılımı başarısız mı olacak? CHP’nin Kürt sorununun çözümünü engelleyen tavrı sandığa nasıl yansıyacak? AKP, Kürt açılımında başarılı olursa, bu siyaseti nasıl değiştirecek? Muhalefetteki partiler bugünkü varlıklarını ve çizgilerini sürdürebilecekler mi? Bütün bunları, yaptığı kamuoyu araştırmalarıyla Türkiye’de siyasetin gerçeklerini en iyi ölçen birkaç kişiden biri olan ve bir dönem CHP’nin genel sekreterliğini yapan Tarhan Erdem’le konuştuk.

* * *

NEŞE DÜZEL: CHP ile MHP, Kürt açılımına karşı çıkıyor. Önce CHP’den başlayalım. Bir zamanlar Kürt raporunu hazırlatmış olan bu parti şimdi neden barışı desteklemiyor?

TARHAN ERDEM: Deniz Baykal, 1989’da hazırlanan Kürt raporunu benimsediğini söylüyor. Hatta kendisinin de bu raporu yazanlardan biri olduğu manasına gelen sözler ediyor. Oysa o rapor, Erdal İnönü’nün çalışmasının bir parçasıydı. Baykal ise o dönemde Erdal Bey’e karşıydı.

Pek anlamadım…
O Kürt raporu, bir felsefenin raporuydu. Nitekim o raporun arkasından, 1991 seçimlerinde HEP’lilerin SHP listelerinden milletvekili adayı gösterilmeleriyle ilgili o meşhur karar geldi ve böylece HEP’liler (Leyla Zana, Ahmet Türk…) Meclis’e girdiler. Eğer CHP, 1992 sonrasında da o raporun felsefesine bağlı kalmış olsaydı, bugün Kürt açılımını engellemeye çalışmaz, aksine bu süreçte AK Partisi’nin çok ilerisinde olurdu. Ama bugün CHP’nin durumu hazin.

Kürt raporunun yazıldığı dönemden bu yana CHP’de ne değişti?
Aslında CHP’de değişim 1971’de başladı. İsmet İnönü’nün 1965’te başlattığı Ortanın Solu hareketinin içi, İnönü’den sonra doldurulamadı. Hareket, sloganlarla idare edildi. Bu yüzden de 1978’de CHP iktidara geldi ve ancak 22 ay hükümet olabildi. Bir yıl sonra beş milletvekili için yapılan 1979 ara seçimlerinde beş sıfır mağlup oldu. Yani halk, partinin karşısına geçti ve CHP bu yüzden hükümetten düştü.

CHP’de solun içini kimler dolduramadı?
Ecevit ve Baykal… Ecevit doldurma ihtiyacı ve endişesi duyardı ama yapamadı. Baykal’ın ise siyaset etme anlayışı sadece oy almaya yöneliktir. Deniz Bey sabahleyin kalkıyor, “Bugün en önemli şey ne? Ben bugün ne söylersem, ne yaparsam halktan oy alırım” diyor.

Kürt açılımına karşı çıkmak oy mu getirecek CHP’ye ve Baykal’a?
Hayır. Baykal, “AK Partisi’ne karşı çıkarsam, AK Partisi’ne karşı olanlar beni tutar ve bana oy verir” diye düşünüyor. Bu ülkede, ne olursa olsun, ne yaparsa yapsın AK Partisi’ne karşı olan bir kesim var çünkü. Baykal o kesimdeki AK Partisi karşıtlığına güveniyor. Mesela Baykal, başta TRT Şeş’e de karşıydı. Geçen ocakta TRT Şeş yayına başladı ve Baykal’ın bu süre zarfında hiç sesi çıkmadı. “TRT Şeş’e karşıydım, şimdi de karşıyım. İktidara geldiğimde TRT Şeş’i kapatacağım” demedi. Göreceksiniz, Kürt açılımı konusunda da böyle olacak.

Ne yaşanacak?
Bu yolda bazı demokratikleşme adımları atılacak ve Baykal’ın bu adımları engellemeye çalıştığı unutulacak. Üstelik Baykal, bu açılımları desteklemiş gibi davranacak. Baykal’ın siyaseti budur. O sadece atılacak adımları engellemeye çalışır. Onun meselesi AK Partisi’ne karşı olmak ve bu karşıtlıktan oy devşirmektir. Baykal bugün de bunu yapıyor ama çok büyük hata ediyor.

Niye?
CHP, bu tutumuyla kendi gerçek tabanından oy kaybedecek. CHP, ekonomik durum veya başka nedenlerden ötürü AK Partisi’nin karşısında olan kitlelerden oy almaya çalışacak.

Kürt raporunun yazıldığı dönemden bu yana CHP’nin tabanı büyük bir değişimden geçti mi peki?
CHP’nin örgütü tabii ki değişti. 2002’deki kurultay döneminde partiye on bin yeni üye kaydedildi. Son kurultayda da kaydedilen yeni üye sayısı dokuz bini buldu. Bu yeni kayıtlar eski üyeleri bastırmak için yapıldı. CHP’nin delegeleri bu yeni üyelere seçtirildi. Seçilen bu delegeler de, kurultayda CHP’nin yönetimini seçtiler. CHP’de siyaset etme anlayışı artık bu. Tepede bir genel başkan var. İl başkanları onun seçtirdiği insanlar. Bunların CHP’nin politikasını oluşturmada hiçbir rolleri yok. Erdal İnönü zamanında böyle değildi. O, çok daha liberal ve özgürlükçüydü. Bugün CHP’nin temel sorunu parti içi demokrasinin hiç olmamasıdır.

Peki, CHP’ye oy veren kitle değişti mi?
Hayır. Teşkilatla seçmeni birbirine karıştırmamak lazım. CHP’nin klasik seçmeni, seçmenlerinin genel karakteri değişmedi. Özellikle AK Partisi iktidara geldikten sonra, laik ve Atatürk’e bağlı olan insanlar CHP’ye daha da ısrarla oy verdiler ve vermeye de devam ediyorlar. Türkiye’de seçmenin şöyle bir özelliği var. Yüzü Batı’ya dönük olan, eğitim düzeyi yüksek insanların önemli bir kesimi laiklik endişesi taşıyor. Özellikle bu kesimin kadınları AK Partisi’nin laikliğe karşı olduğunu düşünüyorlar. Bu endişe sebebiyle de ülkedeki diğer bütün siyasi unsurları ve sorunları gözardı ediyorlar, sadece laiklik kaygısıyla karar veriyorlar.

Bu kesimin demokrasi eksikliği, yetersizliği diye bir endişesi, yok mu?
Şöyle anlatayım. Bu kesimin insanları özel hayatlarında fevkalade özgürlükçüdür. Araştırmalarımızda “Karınız kendi işini kendisi tayin edebilir mi. Herhangi bir işte çalışabilir mi. Yılbaşını kutlar mısınız. Denize mayoyla girer misiniz” gibi sorular sorduğumuzda bu kesim tamamen kişisel özgürlüklerden yanadır. AK Partisi’ne oy verenlerin önemli bir kısmı ise kişisel özgürlükler konusunda muhafazakârdır. Bu iki kesime, “Asker gerektiğinde idareye müdahale edebilir mi” diye sorduğunuzda ise tablo tamamen değişir.

Ne cevap verirler?
Kişisel özgürlükler konusunda son derece serbest düşünenler, konu, siyasal özgürlüklere gelince muhafazakâr olurlar. Bunlar siyasi açıdan özgürlükçü olamazlar. Bunların önemli bir bölümü askerin darbe yapmasını kabul eder. Kişisel özgürlüklerde tutucu olan kesim ise kendini kollamak için siyasi açıdan özgürlükçüdür, müdahalelere karşıdır. Yani demokrasiye tamamen taraftardır. Böyle bir toplum yapısına sahibiz biz.

Kürt açılımında başarı sağlanamazsa ne olacak?
Bugünkü Kürt açılımı, geçmişteki tartışmalar gibi değil. Türkiye, Kürt meselesinde farklı bir sürece girdi. Bir kere Başbakan bu işin sonuna kadar arkasında duruyor. Bu açılımın başarısız olması ihtimali yok. Bu açılımdan geri dönüş yok. Bu açılım başarılı olacak. Bütün engellemelere rağmen Kürt sorunu çözüm yolunda ilerleyecek. Çok ciddi demokratik adımlar atılacak. Kürt sorunu tabii ki tamamen çözülmeyecek ama Kürt sorunu artık bugünkü gibi de olmayacak. Anayasa seçimlerden önce veya sonra mutlaka değiştirilecek. Çünkü Anayasa değiştirilmeden olmaz.

Neden olmaz?
Çünkü Türkiye’deki meselenin ve açılımın özü budur. Biz 1989’da Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik şartını kabul ettik. 1991’de de bunun kanununu Meclis’ten geçirdik. 2003’te AK Partisi Kamu Reformu Kanunu’nu Meclis’e getirdi. Cumhurbaşkanı reddetti. İl Özel İdaresi Kanunu’nu getirdi. Cumhurbaşkanı gene reddetti. CHP de bunu Anayasa Mahkemesi’ne götürdü. Bugün Anayasa’nın 126 ve 127. maddeleri bu ülkede gerçek bir yönetim reformunun yapılmasına müsait değil. Anayasanın mutlaka değiştirilmesi lazım. Kürt açılımını gündeme getiren iktidarın anayasanın değiştirileceği güvencesini vermesi gerekiyor.

Eğer AKP yerine başka bir parti iktidarda olsaydı ve o parti bu Kürt açılımını gerçekleştirseydi, CHP destekler miydi?
Hayır, desteklemezdi. Deniz Bey’in politika yapma tarzı, siyaset anlayışı budur. Deniz Bey konuştuğu konuların özüyle ve esasıyla ilgili konuşmuyor. Onun meselesi konunun özü değildir. Onun meselesi, o gün iktidara karşı durmaktır. Deniz Bey bunu yapıyor.

CHP, iktidarın olumlu ya da olumsuz ayrımı yapmadan her icraatına karşı çıkmayı muhalefet sandığından mı böyle yapıyor? Yoksa Kürtlere demokratik haklarının verilmesine gerçekten karşı mı?
Deniz Bey’in bu konuda söylediklerinin ne bilimsel ne de siyasi bir dayanağı var. Söyledikleri hiç önemli değil. Karşı olduğunu belirtiyor, o kadar. Baykal, karşı olmak adına yarın bambaşka şeyler de söyleyebilir. Baykal bir yana, CHP’de ve aydınlarımızda çözülme, bu ülkede demokrasinin genişlemesi ve derinleşmesi sonucunda yaşanacak. Çünkü onlar gerçekten laiklik endişesi yaşıyor.

Laiklik endişesi duyanların demokrasi diye bir endişesi yok mu?
Yok. Onlar için birinci sırada laiklik geliyor. Bu ülkede laiklik konusunda AK Partisi’nden ciddi olarak kuşkulanan bir kesim var. Hükümet, bunların kuşkularını ciddiye almalı. Çünkü bu insanlar, Ergenekon gibi yapıların da organizasyonlarıyla, ‘AK Partisi ne yaparsa yapsın, ona karşı çıkmaya’ koşullandırıldılar. Bu insanlar, laiklik endişesi nedeniyle de her konuda AK Partisi’ne karşılar. Bunların bir kısmı AK Partisi’ne ne olursa olsun karşı olmaya devam edecek. Bir kısmı ise bir süre sonra görecek.

Neyi görecek?
Laikliğin, ancak demokrasiyle güçlendiğini görecek. Aslında Kürt açılımı, demokrasinin derinleşmesi demektir. Bir ülkede demokrasi derinleştikçe laiklik daha güvence altına alınır. Demokratik bir devleti, laiklik olmadan yönetmeniz mümkün değildir. Kürt açılımında ciddi adımlar atılır da bu ülkede demokrasi genişler ve derinleşirse, bazı insanlar görüşlerini ve duruşlarını gözden geçirip CHP’den kopacaklar. Zaten CHP’nin aldığı oyun tamamı CHP taraftarlığından oluşmuyor. 2009 seçimlerindeki yüzde 23’lük oyun önemli kısmı, insanların kendilerine bir parti bulamayıp kerhen CHP’ye verdikleri oylardır. İnsanlar CHP’ye ya da Baykal’a oy vermiyor. İnsanlar AK Partisi’ne karşı oy veriyor.

CHP’nin devlet partisi olduğu söylenir ama bu kez devlet de Kürt açılımını desteklediği halde CHP muhalif duruyor. CHP artık devlet partisi değil mi? Ya da CHP artık devletin bir bölümünün partisi mi?
Bence, devletin kurumlarının bütünüyle Kürt açılımından yana olmadığını, Kürt açılımını sadece tepedeki bürokratların ve Genelkurmay Başkanı’nın istediğini düşünüyorlar. Kendi aralarında, “Sen tepedeki adama bakma. Onun altı kaynıyor” diye konuşuyorlardır.

CHP’nin, demokratikleşmenin engeli gibi görünmesi sandığa nasıl yansıyacak sizce?
Kürt açılımı, Türkiye’de siyasi tabloyu tümüyle değiştirecek. Çünkü siyasette saflar yeniden belirlenecek. MHP’nin oyu belki biraz azalacak ama MHP daha sağlam ve bilinçli bir gövdeye sahip olacak. AK Partisi ise demokrasi savunuculuğunu daha sağlam bir temelde yapacak. Demokrasi damarı güçlenecek ve daha muhafazakâr demokrat bir parti olacak. Bu arada AK Partisi’nin karşısında yeni bir çağdaş demokrat parti kurulacak.

Siz yakın gelecekte solda yeni bir parti kurulacağını mı düşünüyorsunuz?
Sağ, sol ayırımı yapmıyorum. AK Partisi’nin karşısında daha güçlü bir parti oluşacak. Çünkü bugünkü gibi bir toplum yapısı ve böyle bir demokrasi anlayışı daha fazla devam edemez. Bugün söylediğini yarın değiştiren, halka karşı hiçbir saygısı olmayan, parti içi demokrasiyi kurmayan, tutarlılığı dikkate almayan bir parti yoluna devam edemez. Kürt açılımı sayesinde bu durum değişecek. Liberal, özgürlükçü, AB’yi savunan, hukuk devletine inanan, ‘bu anayasayla olmaz’ diyen, kısmen serbest piyasacı gerçekten demokrat bir parti kurulacak. Bu parti Kıbrıs sorununu da, Ermeni meselesini de halletmek isteyecek. Kürt açılımını ilerletecek. Yerel Yönetim Reformu’nu yapacak.

Bu parti CHP’nin tabanından mı oy alacak?
CHP’den oy alacak. Biraz da AK Partisi’nden alacak. Önümüzdeki seçimden sonra CHP küçülecek. Zamanla da bitecek. CHP, Anavatan Partisi gibi olacak.

Siz pek çok kamuoyu araştırması yaptınız. CHP seçmeni barışa karşı mı?
Hayır. CHP seçmeni laiklik konusunda endişe ediyor ve laiklik kuşkusu nedeniyle böyle davranıyor. CHP seçmeninin gözü laiklikten başka bir şey görmüyor. AK Partisi’nin her yaptığını yanlış ve takiyye diye yorumluyor.

Peki, CHP’liler, MHP’lilerle bu kadar benzeşmekten memnun mu?
Sanmıyorum. Bu durumu tolere ediyorlar.

Baykal’ın hesabı ne? Bu politikasının toplumdaki ve seçimdeki karşılığının ne olduğunu düşünüyor sizce?
Baykal ana muhalefet partisinin başkanı olarak kalmak istiyor. Söylediği her şey bu hedefe kilitlidir, aklındaki tek hedef budur. Bütün politikası bundan ibarettir. Baykal’ın başka bir hesabı yok.

Bu politikayla MHP’nin gerisine düşmez mi?
Bugünkü siyasi tabloda CHP iki yıl sonraki seçimlerde de ana muhalefet partisi olarak kalır. Baykal, MHP’nin ve AKP’nin muhafazakâr tabanından oy almayı planlıyor. Ama alamaz. Çünkü AK Partililerin büyük çoğunluğu on gündür kendi liderlerinin peşindeler. Kürt açılımını destekliyorlar.

MHP de çok keskin bir şekilde hatta CHP’den bile saldırgan bir üslupla barışa karşı çıkıyor. MHP’nin hesabı ne?
MHP’nin tutumu kendi genel misyonuna daha uygun. Kürtlerin ayrı bir unsur olarak telakki edilmesinden milliyetçiler rahatsız olurlar. MHP de milliyetçi bir parti olarak bu rahatsızlığını belli etmek istiyor. Devlet Bahçeli söylediklerinde ölçüyü kaçırıyor ama Baykal’dan daha tutarlı görünüyor. Baykal ise 1924 Anayasası’ndan da daha geride duruyor. 1924 Anayasası Kürtlüğü reddetmiyordu… Deniz Baykal ise “Herkes Türktür. Ancak bu kabulden sonra, Kürtler Kürttür” gibi yorumlar yapıyor. Aslında beni affedin. Ben Deniz’in yaptığı konuşmaları, ciddi olarak düşündüğüne de emin değilim. O satırbaşlarını bir kâğıda yazıyor ve sonra kürsüye çıkıp konuşuyor.

CHP tabanından Kürt açılımını savunan niye hiç ses çıkmıyor bugün?
Taban sessiz çünkü bugün Türkiye’de bir ‘aydın sorunu’ var. Bazı aydınlarımızın ‘AK Partisi’ne ne olursa olsun karşı olmak’ gibi bir ön yargıları ve sabit fikirleri var. Bu kesim, “AK Partisi ne yaparsa yanlıştır. Bizim, onun her yaptığının karşısında olmamız lazım. Hatta onun söylediklerini, sağını solunu değiştirip öyle yazmamız lazım” diye düşünüyor ve bunu yapıyor da. Oysa gazeteler ve yorumcular, hükümetin Kürt açılımını okurlarına çarpıtmadan duyurmalılar. Ancak haberi dürüstçe verdikten sonra eleştirilerini yazmalılar. Ama bakın, köşe yazarlarının yarısından fazlası AK Partisi’nin karşısında olduğu için, “Kürt açılımı yararsız” diyor. AK Partisi dünyanın en doğru şeyini savunsa da bunlar yine karşı çıkıyor ve geçmişte kendi yazdıklarıyla, söyledikleriyle ters düşüyorlar. Bu insanların bazılarının yazdıklarına, çizdiklerine hayret ediyorum ben bugün.

Toplumda barış karşıtlarının oranı nedir sizce?
Kürt sorununun demokratik yoldan çözümünü isteyenlerin oranı yüzde 80 mertebesindedir. Üstelik dindar kesim AK Partisi istediği için bundan sonra daha da fazla barıştan yana olacak.

Dindar kesim barıştan yana bir tutum içinde. Gazeteleri de o yönde yayın yapıyor. MHP ise Kürt politikasındaki sertlikle dindar kesimi de karşısına alıyor. Dindar kesimden tümüyle kopmuş Türkçü bir kesim mi var?
Tabii, dinî vecibelerini tam uygulamayan milliyetçiler var. MHP, insanların sadece milliyetçi yanına hitap ediyor. AK Partisi ise Kürt açılımını dinî bir söylemle de destekliyor. Tabanını tatmin etmeye çalışıyor. AK Partisi’nin dindar kesimdeki oyu artacak.

Eğer AKP başarılı olur da Kürt açılımını gerçekleştirip barışı sağlarsa, bu, gelecek seçimleri nasıl etkiler?
Oylarını arttırır. Son yerel seçimlerde il genel meclisinde yüzde 38 oy almıştı. Bu oy oranını yüzde 50’ye tırmandırır. Hem gücü, hem de kendine güveni artar. Karar alırken ufak tefek oy kayıplarından endişelenmez. CHP’ye gelince… Büyük bir kesim, CHP’nin Kürt açılımına karşı çıkmasını onaylamayacak. Kürt açılımı başarılı olursa, CHP, kendisine oy verenlerden bir kısmını kaybedecek.

CHP, AKP’den daha ileri bir demokratikleşme paketiyle çıksaydı, bu toplumu ve CHP tabanını nasıl etkilerdi?
Heyecan yaratırdı ve daha fazla oy alırdı. Bugün Kürt meselesi Türk siyasetinin tam ortasına oturdu ve siyasi partilerin temel meselesi haline geldi. Çok ciddi bir süreç başladı. Kürt açılımı sonucunda siyasi tablo değişecek. Kimler nereye savrulacak, kimler nerede toplanacak süreç ilerlediğinde göreceğiz.

Neden CHP ve MHP’nin hiçbir toplumsal projesi yok?
CHP’de politika yapmak, öneri getirmek, proje üretmek değil ki. Onlar için politika, iktidara her konuda karşı çıkmak ve oyunu muhafaza etmek demek. Zaten ona oy veren kitle de politika ürettiği için ona oy veriyor değil. AK Partisi’nden korktuğu için ve ortada başka bir parti olmadığı için ona oy veriyor. Doğru dürüst bir partiye bile gerek yok. İyi kötü yeni bir parti ortaya çıksın, CHP’nin oyunun yarısını alır götürür bugün.

Peki, niye yeni bir parti çıkmıyor? Muhalefet görevini sadece karşı çıkmak olarak gören bu iki parti varlıklarını bugünkü gibi sürdürebilir mi? Yoksa daha yapıcı ve projeli başka partiler çıkar mı?
Çıkacak… CHP’nin karşısına çıkmak isteyen her oluşuma ve parti girişimine, “Durun. CHP’nin oylarını alıp AK Partisi’ni teşvik etmeyin” dendi. 2007 ve 2009 seçimlerinde yeni parti kurmak isteyen insanlara hep böyle dendi. Ama artık yeni bir partinin ortaya çıkması engellenemeyecek. Seçime kadar veya seçimden hemen sonra, iki, üç yıl içinde mutlaka yeni bir parti kurulacak ve bu parti çok kısa sürede büyüyecek. Kürt açılımı bu yeni partinin kurulmasını hızlandıracak. Böylece Türkiye her biri yüzde 30’un üstünde oy alan iki partili bir sisteme dönecek. Yüzde 12-16 oy alan bir üçüncü parti de bulunacak ama iktidar iki büyük parti arasında el değiştirecek. Kürt açılımı sadece Kürt sorununun çözümünü başlatmayacak. Türkiye’nin diğer bütün sorunlarının da çözümünü başlatacak.

TARAF

Araştırmada dikkat çeken unsurlardan biri kendini milliyetçi olarak tanımlayan gençlerin oy tercihinin öncelikli olarak CHP ve AK Parti gelmesi. MHP ülkücü gençlerin yarısının oyunu alırken yarısı ise başka partileri tercih edeceğini belirtmesi de bir başka dikkat çekici sonuç. CHP’li gençlerin yüzde 15′e yakını kendini İslami kesime yakın görürken, AK Parti’ye oy veren her 10 kişiden 4′ü kendini Kemalist olarak görüyor.

GENÇ KİMLİKLER ARAŞTIRMASI

Türkiye gençliği üzerine bir alan çalışması olan “Genç Kimlikler Araştırması” Türkiye’deki 18-25 yaş arası gençlerin siyasal, kültürel, ve sosyal kimliklerini ortaya çıkaran süreçleri anlamak ve gençlerin kimlik arayış sürecinde karşılaştıkları zorlukların dökümünü yapmak amacıyla gerçekleştirildi. Araştırma 15 Nisan – 30 Haziran 2009 tarihleri arasında 52 il merkezi ve 253 ilçe merkezi ve sınırlı sayıda köyde, 18-25 yaş arasında bin 403 genç ile yapıldı. Yrd. Doç. Dr. Selçuk Şirin tarafından yürütülen araştırmanın odak grup çalışmaları Bahçeşehir Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Nilufer Narlı ve Denison Üniversitesi’nden Yrd. Doç. Dr. Nida Bikmen tarafından yürütülürken mülakatlar Gazeteci Haluk Kalafat tarafından gerçekleştirildi. Anket çalışmalarının uygulaması ise Bahçeşehir Üniversitesi Psikoloji ve Sosyoloji bölümlerinden 47 öğrenci tarafından yapıldı.

SİYASİ GÖRÜŞ ÇATILARI

Araştırmanın sonuçları Bahçeşehir Üniversitesi Beşiktaş Kampusü’nde düzenlenen toplantı ile Yrd. Doç. Dr. Selçuk Şirin tarafından basına açıklandı. Araştırmada gençlere kendi siyasal çizgilerini nasıl gördüklerini aşağıdaki 8 kategoriden her birine ait olup olmadıklarını sorarak belirlendi. Her soru bağımsız sorulduğu için gençler bu seçeneklerden birden çoğuna evet diyerek birden çok siyasal gruba aidiyetlerini ortaya koyabildi: “Kemalist -Atatürkçü, İslami Kesim, Muhafazakar, Milliyetçi, Ulusalcı, Ülkücü, Sol(Sosyal Demokrat), Sosyalist-komünist”

CHP’YE OY VERENLERİN SİYASİ ÖNCELİKLERİ

Araştırmaya göre CHP’ye oy veren her 10 gençten 9′u kendisini Kemalist-Atatürkçü olarak ifade ediyor. CHP’ye oy veren gençlerin yüzde 60′ı kendilerini aynı zamanda Solcu-Sosyal Demokrat olarak görüyor. Yüzde 5,7’si kendini muhafazakar olarak tanımlıyor. CHP’li gençlerin yüzde 14,4′ü kendilerini İslami kesime ait görüyor. Ulusalcı ve Milliyetçi sıfatları CHP’ye oy veren gençler tarafından aynı şekilde algılanıyor.

AK Parti’ye oy veren her 10 gençten 4′ü kendini Atatürkçü-Kemalist olarak görüyor. AK Parti’ye oy veren her 10 gençten 8′i kendilerini İslami kesime ait hissediyor. Yüzde 64,7’si Muhafazakar, yüzde 54,4′ü de Milliyetçi olarak görüyor. Yüzde 9,1′i de kendilerini Solcu olarak ifade ediyor. Yüzde 4,4′ü de Sosyalist olarak ifade ediyor.

KEMALİSTLERİN SİYASİ ÖNCELİKLERİ

Kemalistler kendilerini en çok Türk kimliğine, sonra Laik kimliğe son olarak Müslüman kimliğe ait hissediyor. İslami kesim kendilerini en çok Müslüman kimliğine, sonra Türk kimliğe en az da Laik kimliğe ait hissediyor. Ülkücüler kendilerini en çok Türk kimliğine, sonra Müslüman kimliğe son olarak da Laik kimliğe ait hissediyor.

AK PARTİ’YE OY VERENLERİN SİYASİ ÖNCELİKLERİ

AK Parti’ye oy verenler kendilerini en çok Müslüman kimliğe, sonra Türk kimliğine son olarak Laik kimliğe ait hissediyor. CHP’ye oy verenler kendilerini en çok Laik kimliğe, sonra Türk kimliğine son olarak da Müslüman kimliğe ait hissediyor. MHP’ye oy verenler kendilerini en çok Türk kimliğine, sonra Müslüman kimliğe son olarak da Laik kimliğe ait hissediyor. DTP’ye oy verenler kendilerini en çok Müslüman kimliğe, sonra Laik kimliğine son olarak Türk kimliğine ait hissediyor.

AK Parti ve CHP’ye oy veren gençler arasında siyasal ayrımcılık açısından anlamlı bir fark yok. Kendisini Kemalist olarak tarif eden gençler, diğer gençlere göre çok daha az siyasal ayrımcılığa uğruyorlar. DTP’li gençler her bakımdan daha fazla siyasal ayrımcılığa uğruyorlar. MHP’li gençler en az siyasal ayrımcılığa uğrayan grup.

-BUGÜN SEÇİM OLSA-

Araştırmaya göre bugün bir seçim olsa gençlerin tercihi CHP olacak. Gençlerin yüzde 31,7’si oyunu CHP’ye, yüzde 24,7’si AK Parti’ye, yüzde 11,7’si MHP’ye oy verecek. Kararsızların oranı ise yüzde 18.

Gençlerden kendilerini Kemalist-Atatürkçü olarak gençlerin yüzde 56,4′ü bugün seçim yapılsa oyunu CHP’ye vereceğini belirtti. Kemalist-Atatürkçü gençlerin yüzde 43′ü CHP’ye oy vermeyeceğini ortaya koydu. Bu gençlerin yüzde 19′u AK Parti’ye oy vereceğini bildirdi. DTP, Kemalist-Atatürkçü gençlerin en az tercih ettiği parti.

Kendini İslami kesime ait hisseden gençlerin yüzde 56′ya yakını oyunu AK Parti’ye vereceğini belirtirken, yüzde 44′ü bu partiye oy vermeyeceğini dile getirdi. CHP İslami kesime ait gençlerin yüzde 13′ünden oy alabiliyor. Kendilerini muhafazakar olarak ifade eden gençlerin yüzde 63,2’si oyunu AK Parti’ye vereceğini belirtiyor. CHP muhafazakar gençlerin yalnızca yüzde 7’sinden oy alabiliyor.

CHP milliyetçilerin en çok tercih ettiği parti. Kendilerini milliyetçi olarak gören gençlerin yüzde 35′i CHP’ye oy vereceğini belirtirken, yüzde 32’si AK Parti’ye oy vereceğini söylüyor. Milliyetçi gençlerin yüzde 22.5′i MHP’ye oy vereceğini dile getiriyor.

Kendilerini ulusalcı olarak ifade eden gençlerin yüzde 46’si bugün seçim olsa CHP’ye oy vereceğini söylüyor. Ulusalcı gençlerin yüzde 24.8′i AK Parti’ye oy vereceğini dile getiriyor. MHP’ye vereceğini söyleyenler ise yüzde 19 oranında.

-ÜLKÜCÜLERİN YÜZDE 1′İ DTP’YE OY VERİYOR-

Ülkücü gençlerin yüzde 49.5′i MHP’ye oy vereceğini belirtiyor. Ülkücülerin yüzde 28′i AK Parti’ye oy vereceğini belirtiyor. CHP’ye oy vereceğini belirten ülkücülerin oranı ise yüzde 14 civarında. Ülkücülerin yüzde 1′i DTP’ye oy vereceğini belirtiyor. Araştırmaya göre MHP ülkücü gençlerin yarısından oy alamıyor.

Kendilerini solcu-sosyal demokrat olarak niteleyen gençlerin yüzde 61′i CHP’e oy vereceğini belirtiyor. Solcu gençlerin yüzde 7’si AK Parti’ye, yüzde 14′ü DTP’ye yüzde 5′i MHP’ye oy vereceğini dile getiriyor.

AK Parti’ye oy veren her 100 gençten 38′i kendini Atatürkçü-Kemalist olarak görüyor. Yine AK Partili her 100 gençten 78′i kendini İslami kesime yakın görüyor. Her 100 AK Partili genç kendini sosyalist olarak tanımlıyor.

Alevilerle Sünniler kadar kendilerini aynı düzeyde kendini müslüman gördüğü ortaya çıktı. CHP ile AK Parti hemen hemen aynı seviyide kendini müslüman olarak adlandırıyor.

Ermeniler, Aleviler, CHP’liler diğer gruplara göre daha çok kendilerini laik kesime yakın görüyor. DTP’liler AK PArtililerden daha az kendni laik olarak görüyor. Kemalist gençler aidiyetlerini sırasıyla Türk kimliği, laik kimlik ve müslüman kimliği olarak görüyor.

-TOPLUMSAL BASKI

Toplumsal baskı analizi 37 değişik soruyla yapıldı. Herhangibir mağduriyete uğranıp uğranmadığı soruldu. AK Parti ve CHP’ye oy veren gençler arasında maruz kalınan ayrımcılık açısından bir fark yok. Dar gelirli, DTP’li ve Kürt kökenli gençler diğer kategorilerdeki gençlerden çok daha fazla ayrımcılığa uğruyor. MHP’liler en az ayrımcılığa uğrayan grup.

Aleviler ve şafiler Hanefilere göre mağdur olduklarnı hissediyor. Ermenilerin oranı çok yüksek çıkmıyor. Ermeniler gençler kendilerini biraz daha Türk ve laik kesime ait görüyor. Ermeniler, Kürt gençlere göre daha çok mağduriyete uğramıyor.

Dar gelirli, Kürt, Alevi, Şafii ve DTP’li gençler en fazla siyasal baskı hisseden grup. Yüksek gelirli, Ermeni, Hanefi ve MHP’li gençler en az siyasal baskı hisseden grup. CHP ve AK Partili gençler arasında toplum içinde siyasal baskı görme bakımından anlamlı bir fark yok.

Gelecekten en umutsuz grup dar gelirli gençler. Kürtler etnek gruplar içinde ve DTP’liler geleceğe en fazla karamsar olarak bakan kesim. Ermeni ve Türk gençleri arasında umutsuzluk anlamında bir fark yok. CHP’li gençlerle AK Partili gençler arasında gelecek beklentileri açısından bir fark yok.

“Fırsatınız olsa Türkiye’ye dışında bir ülkeye yerleşmek için gider misiniz?” sorusuna cevap veren gençler içinde “Evet” diyen en geniş kesim CHP ve DTP’liler oluşturuyor.

CİHAN

Son Seçimlerde Ak Partinin oylarının düşeceğini söylemiştik.